HoNOS staat voor Health of the Nation Outcome Scales en is een meetinstrument, ontwikkeld in opdracht van het Engelse Ministerie van Volksgezondheid door Wing et al. (1998). De uitkomst op de HoNOS geeft weer hoe het geestelijk en sociaal functioneren van een cliënt op een bepaald ogenblik is. De HoNOS kan op meerdere momenten (voor, tijdens, na) een behandeling ingevuld worden, zodat verandering in klachten in kaart gebracht worden. Het doel van de HoNOS is dan ook het evalueren van de behandeling of begeleiding. De HoNOS is de meest gebruikte uitkomstmaat in Engeland.
In Nederland is de HoNOS vertaald en gevalideerd. De psychometrische eigenschappen zijn goed. Voordelen van de HoNOS zijn:
- Korte afnameduur, circa tussen de 10-20 minuten
- Niet afhankelijk van ziektebeeld
- Niet afhankelijk van de gesproken taal
Er zijn verschillende versies verschenen, bijvoorbeeld voor Jeugd en voor 65+.
HoNOS 65+
De algemene versie van de HoNOS is in Engeland getest onder ouderen. Daar bleek dat de schalen op zich goed waren, maar dat er meer rekening gehouden moest worden met specifieke problemen die met name onder ouderen voorkomen. Te denken valt aan de aanwezigheid van lichamelijke klachten en cognitieve achteruitgang. Enkele kleine aanpassingen hebben geleid tot een speciale versie voor 65+; waarbij er meer aandacht is voor de specifieke problemen die kunnen voorkomen en dankzij een handleiding is duidelijk op welke schaal deze klachten gescoord kunnen worden.
De HoNOS65+ is in Engeland gevalideerd (Burns et al., 1999) en deze bleek meer valide en betrouwbaar te zijn dan afname van de algemene HoNOS onder ouderen. Omdat de basisstructuur hetzelfde is gebleven en de vertaalde HoNOS over goede psychometrische eigenschappen beschikt (Mulder et al., 2004), wordt verondersteld dat de Nederlandse versie van de HoNOS65+ op z'n minst even valide en betrouwbaar is als de algemene HoNOS.
Hoe zit de HoNOS65+ in elkaar?
De HoNOS 65+ bestaat uit twaalf schalen:
- Gedragsstoornissen.
- Opzettelijke zelfverwonding.
- Problemen met alcohol-of drugsgebruik.
- Cognitieve problemen.
- Problemen die verband houden met lichamelijke ziekte/handicap.
- Problemen die gepaard gaan met hallucinaties en/of wanen.
- Problemen met depressieve symptomen.
- Andere geestelijke en gedragsproblemen.
- Problemen met sociale of ondersteunende relaties.
- Problemen met ADL-activiteiten.
- Algemene problemen met woonomstandigheden.
- Problemen met werk en vrijetijdsbesteding - kwaliteit van daginvulling.
Wie kan de HoNOS 65+ afnemen?
Het is niet verplicht, maar aangeraden wordt hulpverleners eerst te trainen voordat ze de HoNOS 65+ afnemen. De interbeoordelaars betrouwbaarheid wordt daarmee verhoogd.
Wel moet er voldoende voorkennis zijn van ouderen en GGZ problematiek. Minimaal opleidingsniveau MBO+.
Hulpverleners kunnen de HoNOS65+ afnemen bij aanvang, tijdens en na een behandeling om zo het effect daarvan vast te kunnen stellen. Ook kan een hele groep geïnterviewd worden om het geestelijk en sociaal functioneren op één moment vast te stellen.
Voor de HoNOS65+ geldt, net als bij andere semi-gestructureerde vragenlijsten, dat de vraagsteller een grote invloed heeft op de uiteindelijke score. Het is aan de hulpverlener zich niet te laten sturen door eigen verwachtingen, dus het positiever scoren na een behandeling.
Handleiding
Download hier de handleiding voor HoNOS 65+ (pdf, 300 kb).
Meer lezen?
- Burns, A., Beevor, A. S., Lelliott, P., Wing, J., Blakey, A., Orrell, M., Mulinga, J., & Hadden, S. (1999). Health of the Nation Outcome Scales for elderly people (HoNOS 65+). The British Journal of Psychiatry, 174, 424-427.
- Mulder, C. L., Staring, A. B. P., Loos, J., Buwalda, V. J. A., Kuijpers, D., Sytema, S., & Wierdsma, A. I. (2004). De Health of the Nation Outcome Scales (HoNOS) als instrument voor 'routine outcome assessment'. Tijdschrift voor Psychiatrie, 46, 273-284.
- Spear, J., Chawla, S., O'Reilly, M., & Rock, D. (2002). Does the HoNOS 65+ meet the criteria for a clinical outcome indicator for mental health services for older people? International
